Restorasyon; bir yapıyı eski hâline getirmek değil, onunla saygılı bir diyalog kurmaktır. Bu diyalogun başlangıcı; malzeme seçimidir. Yanlış seçilen tek bir derz dolgusu, yıllar süren bir restorasyon çalışmasını boşa çıkarabilir.
Geleneksel teknik, çağdaş bilgi
Geleneksel teknikler; yüzyıllar boyunca o iklimde ve coğrafyada sınanmış bir malzeme bilgisinin ürünüdür. Anadolu’daki kireç harç, horasan harç, hatıllı taş örgü; iki yüz yıl önce nasıl çalışıyorsa bugün de aynı şekilde çalışır. Bu nedenle restorasyonda, çağdaş yapı malzemelerinin (çimentolu harç, beton, sentetik vernik) genellikle yeri yoktur.
Kireç harcın önemi
Tescilli taş yapılardaki en kritik karar; derz dolgu malzemesidir. Çimentolu harç; taşın nefes almasını engeller, içeride kalan nemi hapseder ve taşı çatlatır. Kireç harç ise nefes alır; ısınmaya ve donmaya tıpkı taşın kendisi gibi tepki verir. Bu nedenle her tescilli taş yapı restorasyonunda kireç esaslı bir harç kullanılır.
Ahşap birleşim
Eski ahşap yapılarda; çivi yerine geçme, kavela, kırlangıç gibi birleşim teknikleri tercih edilirdi. Restorasyonda; yeni eklenen tüm ahşap parçaların aynı tekniklerle birleştirilmesi şarttır. Çelik vida ile takviye; kısa vadede kolay görünür ama uzun vadede ahşabın o noktada çürümesine neden olur.
Reversibilite ilkesi
Restorasyonun temel ilkelerinden biri; tüm müdahalelerin geri çevrilebilir olmasıdır. Yeni eklenen bir bölücü duvar; sökülebilir bir konstrüksiyonda yapılmalıdır. Yeni boyalar; eski yüzeyi koruyan bir tabaka üzerine uygulanmalıdır. Bu sayede gelecekte yeni bir restorasyon ekibi; bizim müdahalemizi kolayca okuyabilir ve gerekirse geri alabilir.
Sonuç
Doğru malzeme; yalnızca yapıyı korumakla kalmaz, aynı zamanda yapının kendi kültürel hafızasına saygı gösterir. Merve’da her restorasyon projesine; bir malzeme rehberi hazırlamadan başlamayız.
